ابن النديم البغدادي ( مترجم : م . رضا تجدد )

123

الفهرست ( فارسى )

بنمائيد ، تا ما پايهء دانش شما را بدست آورده و بتوانيم آن را كه مىخواهيم انتخاب كنيم . آنها هم اين شعر ابن غلفا « 1 » را مطرح مذاكره قرار دادند : ذرينى انّما خطئى و صوبى * علىّ و انما انفقت مال « 2 » و گفتند « 3 » - مال - بما « 4 » مرفوع گرديده براى آنكه در جاى - الذى - است . و خاموش شدند . احمد از پائين مجلس رو به آنها كرده و گفت : اين درباره اعراب كلمه بود كه گفتيد ، معناى آن چيست . همه دم فروبستند ، از او پرسيدند : پس تو چه معنائى را در نظر دارى . گفت : مراد گوينده اين است كه : چرا به من سرزنش دهيد ، من مال خودم را از دست داده‌ام نه ناموس خود را ، و در بخشش مال نبايد سرزنش شوم . پيشخدمتى از بالاى مجلس آمد ، و دست او را گرفت ، و پا به پا تا بالاى مجلس برده و گفت جاى تو آنجا نبود . و او گفت : خوش‌تر دارم از اينكه در جايى نشسته باشم و مرا ببالاتر برند ، تا در جايى نشينم و مرا پائين‌تر از آنجا اندازند . و او با يك نفر ديگر كه ابن قادم بود برگزيده شدند ، و اين كتابها از تأليفات ابو عصيده « 5 » است . كتاب المقصور و الممدود . كتاب المذكر و المؤنث . كتاب الزيادات من معانى الشعر ليعقوب و اصلاحه . كتاب عيون الاخبار و الاشعار . اخبار مفضل بن سلمه ابو غالب مفضل بن سلمة بن عاصم ، لغوى و از علمائى است كه مذهب كوفيان را پيروى مىكرد و خط خوبى داشت ، و جزو دستهء فتح بن خاقان بود . و ابن اعرابى و سائر علماء را ديده ، و از خليل در كتاب العين انتقاد و تخطئه نموده و در اين‌باره كتابى تأليف كرده است ، وفات مفضل در . . . و اين كتابها از اوست : كتاب البارع فى علم اللغة . كه حروف همزه ، هاء ، عين ، حاء ، غين ، و خاء آن بيرون آمد . كتاب الفاخر . كتاب العود و الملاهى . كتاب جلاء الشبه . كتاب الطيف . كتاب ضياء القلوب فى معانى القرآن - بيش از بيست جزء . كتاب معانى القرآن مفرد « 6 » . كتاب الاشتقاق . كتاب ( البلاد ) و الزرع و النبات و النخل و انواع الشجر .

--> ( 1 ) ف ( ابن علفا ) . ( 2 ) دست ز من بردار كه خطا و صواب من برعهده خودم بوده و مال خودم را بخشيده‌ام . ( 3 ) ف ( فقال ) جب ( فقالوا ) . ( 4 ) ف ( ارتفع مال فانما هذه كانت موضع الذى ) جب ( ارتفع مال بما اذ كانت موضع الذى ) . ( 5 ) جب ( ابو جعفر ) كه كنيه ابو عصيده است . ( 6 ) ف ( مفسر ) .